अमेरिकी सेनाले कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) ले बनाएको झुटो जानकारीका आधारमा चिनियाँ जहाजलाई निशाना बनाएर सैन्य कारबाहीको तयारी गरेको थियो, तर कारबाही सुरु हुनुअघि नै त्रुटि पत्ता लगाएर त्यसलाई रोकिएको कुरा पछि मात्र सार्वजनिक भएको छ।
१८ तारिख (स्थानीय समय) मा अमेरिकी सञ्चार माध्यम सीएनएनले दिएको समाचारअनुसार, यसै वर्षको वसन्त ऋतुमा मध्यपूर्वी समुद्री क्षेत्रमा तैनाथ चिनियाँ राष्ट्रियताको जहाजले आणविक हतियार कार्यक्रमसँग सम्बन्धित पुर्जा ढुवानी गरिरहेको भन्ने अमेरिकी सेनाको आन्तरिक गुप्तचर प्रतिवेदन वितरण गरिएको थियो।
त्यसबेला अमेरिकी सेनाले उक्त जहाजलाई जबरजस्ती रोकेर कब्जा गर्न सशस्त्र सैनिकहरूलाई जहाजमा चढ्न तयार बनाएको थियो, र सैन्य विमानसमेत उडाएर तत्काल कारबाही सुरु गरेको थियो। तर कारबाही गर्ने बेला ठीक अगाडि प्रतिवेदनको पुनरावलोकन गर्दा त्यो जानकारी एआई च्याटबोटको पहिचान त्रुटि भएको खुलेको हो।
अनुसन्धानअनुसार, विशेष अभियान कमान्डका एक विश्लेषकले चिनियाँ जहाजको मालसामानको सूची च्याटबोटलाई सोधेका थिए। एआईले सार्वजनिक जानकारी र गोप्य संकेत गुप्तचर जानकारीलाई मिलाएर विश्लेषण गर्ने क्रममा साधारण मालसामानलाई आणविक कार्यक्रमका पुर्जा भनेर गलत रूपमा पढेको पुष्टि भएको छ। विश्लेषकले यो गलत निष्कर्षलाई कुनै प्रमाणीकरणबिना औपचारिक सैन्य गुप्तचर प्रतिवेदनको ढाँचामा तयार पारेर आन्तरिक रूपमा वितरण गरेका थिए।
एक सैन्य स्रोतले भने, “प्रतिवेदनको सामग्री पूर्ण रूपमा झुटो थियो, र कारबाही जबरजस्ती गरिएको भए अमेरिका र चीनबीच सशस्त्र झडप भई युद्धसम्म पुग्न सक्थ्यो।”
यस घटनापछि सैन्य क्षेत्रमा एआईको अन्धाधुन्ध प्रयोग विस्तारले घातक गलत निर्णयको जोखिम निम्त्याइरहेको आलोचना उठेको छ।
रक्षामन्त्री पिट हेगसेथले गत जनवरीमा ‘एआई त्वरण रणनीति’ घोषणा गर्दै लक्ष्य पहिचान र गुप्तचर विश्लेषण जस्ता मुख्य सैन्य कार्यमा एआई भित्र्याउन हतारिरहेका छन्।
तर विभागअनुसार फरक-फरक सुरक्षा मापदण्ड लागू भइरहेको र एआईले बनाएको जानकारीका लागि एकीकृत प्रमाणीकरण निर्देशिका नभएकाले नागरिकमाथि गलत बमबारी वा आफ्नै पक्षमाथि आक्रमण जस्ता जोखिम सधैं रहिरहेको आलोचना भइरहेको छ।
केही गुप्तचर अधिकारीहरूले एआईले विश्लेषकहरूमाथि जानकारी छिटो तयार पार्ने र वितरण गर्ने दबाब बढाएर त्रुटि हुने सम्भावना बढाइरहेको बताएका छन्।